الگوی تغذیه سالم در پیشگیری از بیماری های مزمن غیر قابل انتقال
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی XML
نویسندگان
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)
چکیده
بیماری های مزمن غیر قابل انتقال(NCDs) شامل بیماری های قلبی عروقی، دیابت، سرطان، بیماری های انسدادی مجاری تنفسی بوده که عامل بیش از 70 درصد موارد مرگ و میر در ایران می باشند. در طول سال های اخیر بروز اینگونه بیماری ها و همچنین بیماری کبد چرب غیر الکلی افزایش یافته است. پرفشاری خون، اختلال چربی و افزایش کلسترول خون، افزایش قند خون، اضافه وزن و چاقی، مصرف بیش از حد نمک از عوامل خطر مرتبط با تغذیه در ابتلا به NCDs می باشند.
طی دهه های اخیر در مقیاس جهانی دریافت انرژی غذایی از گوشت، قندها و روغن و چربی افزایش یافته است و متقابلاً سهم مواد غذایی گیاهی کاهش یافته است. همچنین مصرف غذاهای صنعتی و فن آوری شده به شدت افزایش یافته است.این گذر تغذیه ای، الگوی غذایی و دریافت مواد مغذی را دچار تغییر کرده و خطر ابتلا به NCDs را افزایش داده است. اصلاح و ارتقای الگوی غذایی افراد جامعه می تواند نقش موثری در تامین سلامت و پیشگیری از این بیماری ها داشته باشد. رژیم های غذایی بر پایه مواد غذایی گیاهی خطر چاقی، دیابت، بیماری های قلبی عروقی، کبد چرب غیر الکلی و بعضی سرطان ها را کاهش می دهند. اینگونه رژیم های غذایی سرشار از سبزی و میوه، غلات کامل، حبوبات و مغزها بوده و مقادیر متوسطی از گوشت و فرآورده های لبنی را دارند. بهره مندی از اینگونه رژیم ها به افراد جامعه در رسیدن و حفط وزن سلامت(healthy weight)، کاهش فشار خون، کنترل چربی ها و کاهش قند خون کمک کرده و بدلیل دارا بودن مقادیر زیاد فیبر، نقش محافظتی در مقابل سرطان روده بزرگ دارد.
بشقاب غذای سلامت(Healthy eating plate)
بشقاب غذای سلامت به منظور راهنمایی ساده مردم برای انتخاب بهترین الگوی غذایی توسط متخصصن تغذیه دانشگاه هاروارد معرفی شده است. قسمت عمده(یک دوم) بشقاب غذای سلامت را سبزی و میوه تشکیل می دهد. توصیه می شود به منظور ایجاد تنوع از همه سبزی ها و میوه ها و با رنگ های مختلف استفاده نمود. سبزی ها و میوه های تازه وطبیعی سرشار از ویتامین ها، مواد معدنی، فیبر و آنتی اکسیدان ها بوده و در پیشگیری از ابتلا به NCDs نقش زیادی دارند.یک چهارم بشقاب غذای سلامت را غلات کامل تشکیل می دهند.غلات کامل از قبیل نان جو، نان گندم کامل، غلات صبحانه و برنج قهوه ای نسبت به غلات تصفیه شده، نان سفید و برنج سفید ارزش غذایی بیشتری دارند و به دلیل فیبر بیشتر تاثیر کمتری بر روی افزایش قند خون و ترشح انسولین دارند.یک چهارم بشقاب غذای سلامت را پروتئین تشکیل می دهد.ماهی، جوجه، حبوبات و مغزها منابع غذایی خوب پروتئین ها می باشند. مصرف گوشت قرمز و فراورده های گوشتی مانند سوسیس و کالباس در بشقاب غذای سلامت به حداقل می رسد.
کلیدواژه ها